Lezing 12 februari 2007

Verslag van de eerste Cornelis Lelylezing, gehouden op 12 februari 2007.

“GEOMATICA BIEDT GROTE KANSEN VOOR WATERBEHEER.”

Mede als gevolg van de discussies rondom klimaatverandering zijn waterbeheer, veiligheid tegen overstroming en natuurbeheer de laatste jaren steeds hoger op de politieke agenda komen te staan. Geomatica oftewel het meten van geo-data (land, water, lucht en de overgangen daartussen) en het ontwikkelen van daarop gebaseerde informatieproducten, biedt steeds grotere prof.dr Berkhout, klik voor vergroting kansen om het beheer van de leefomgeving te optimaliseren. Dat bleek uit de onlangs in Lelystad gehouden Cornelis Lely Lezing met als onderwerp “geomatica in het waterbeheer”. Is een waterbeheerder volgens één van de sprekers nu nog “halfblind in het schemerduister”, in de toekomst ziet hij helder wat er moet gebeuren.

Professor dr. Berkhout: “Niet de sterksten, maar degene die zich aanpassen, overleven. In onze veranderende wereld is een nieuwe richting nodig in ons denken en handelen. Die nieuwe richting ontstaat door het bij elkaar brengen van technische mogelijkheden, economische ambities en maatschappelijke doelen.”  Foto: Fotostudio Wierd
Professor dr. Berkhout: “Niet de sterksten, maar degene die zich aanpassen, overleven. In onze veranderende wereld is een nieuwe richting nodig in ons denken en handelen. Die nieuwe richting ontstaat door het bij elkaar brengen van technische mogelijkheden, economische ambities en maatschappelijke doelen.”
Foto: Fotostudio Wierd

In de geomatica gaan de ontwikkelingen razendsnel en steeds meer overheids- en andere organisaties worden zich bewust van de mogelijke potentie die het heeft. Dat bleek wel uit de bezoekersomvang en –samenstelling van de Cornelis Lely Lezing die 12 februari in het Nieuw Land Erfgoedcentrum werd gehouden. In de stad die de naam van ir. Lely draagt en in de provincie die wereldwijd het meest is waargenomen op satellietbeelden. Een plek ook middenin de oude Zuiderzeewerken, vlakbij het toonaangevende Geomatics Business Park in Marknesse. Naast dr. Ir. R. Hanssen (hoofddocent Faculteit Luchtvaart- en Ruimtevaarttechniek TU-Delft) en professor dr. Berkhout (hoogleraar innovatiemanagement TU-Delft), vulden enkele ondernemers die in dit businesspark gevestigd zijn, het programma.

Dijkbewegingen
Globale satellietnavigatie systemen zoals GPS en Galileo maken het mogelijk om de beweging van Nederland sneller in kaart te brengen en nieuwe ontwikkelingen in de satelliet radar interferometrie maken het mogelijk om infrastructuur zoals dijken beter te kunnen monitoren. Ingrepen op het natuurlijk en civieltechnische systeem kunnen daardoor met meer kwantiteit én kwaliteit worden voorspeld en gemonitord, zo maakte Hanssen duidelijk in Lelystad. Hij illustreerde dat met indrukwekkende meetresultaten die “vers van de pers” kwamen; resultaten van satellietbeelden die elke twee weken tot op de millimeter nauwkeurig dijkbewegingen hadden geregistreerd. Een klein blauw puntje op een kaart suggereerde dat daar sprake was van enkele millimeters meer daling dan in de nabije omgeving. Nadere schouwing van dat punt leidde tot de vaststelling dat het om een scheurtje in een brug van de Afsluitdijk ging. De toehoorders reageerden bewonderend.

Kartering waterplanten
Hoe geomaticadata praktische toepassingen kunnen vinden, maakten ook de ondernemers uit het Geomatics Business Park duidelijk. Dr. Ir. Van Leeuwen (directeur Argeops) liet zien hoe nieuwe technologie traditionele monitoring van waterplanten in de Randmeren kan versterken. Interessant voor onder meer waterschappen. Ir. W.G. Dirks (senior engineer Van Oord Dredging and Marine Contractors) en drs. S. Tatman (senior onderzoeker WL Delft Hydraulics) presenteerden een Dredging Information System (DIS) dat is ontwikkeld op basis van Data-model integratie (DMI): een innovatieve methode om modelresultaten te combineren met remote sensing en veldgegevens. Resultaat: een baggeraar heeft hierdoor meetbare informatie over de bagger- of lozingspluim. De baggerindustrie zal in de toekomst met behulp van het DIS-bewerkingsprogramma hun werkzaamheden beter kunnen voorbereiden.

Maanenergie
Ir. R.C. Stijn (Alkyon Hydraulic Consultancy and Research) presenteerde vol flair een oplossingsrichting voor verbetering van de waterhuishouding in het IJsselmeer die en passent ook duurzame getij-energie (in zijn betoog ook wel maanenergie genoemd) zou kunnen opleveren. Zijn concept “WaterLely” voegt een tussenbekken toe aan de thans gescheiden watersystemen Waddenzee en IJsselmeer. Onder dagelijkse omstandigheden zou dit de mogelijkheid voor duurzame energiewinning, gecombineerd met herstel van estuariene biotische en abiotische waarden opleveren. Onder extreme omstandigheden (rivierafvoer, stormen) zou het kunnen helpen bij het waterbeheer van het IJsselmeer. Het tussenbekken als stootkussen: herstel van de waarden uit de tijd van voor de afsluiting met handhaving van de meerwaarden van na de afsluiting en, vooral ook, met uitdagende nieuwe kansen.

Leiderschap
Om verdere innovatie (van geomatica in waterbeheer) te stimuleren is leiderschap nodig en een richtinggevend toekomstbeeld, gaf prof. dr. Berkhout (foto) aan. Hij betoogde dat innovatie meer is dan vermarkten van techniek. “Het gaat er om technische mogelijkheden en maatschappelijke wenselijkheden bij elkaar te brengen: het verbinden van harde kennis met zachte waarden. Nieuwe bedrijvigheid vraagt dus om andere processen, om een duidelijke toekomstrichting en om leiderschap. Stop met het instellen van allerlei commissietjes, maar ga aan de slag. Niet morgen, maar vandaag. Je hoeft niet per se de beste te zijn, als je maar de enige bent!”

Praktisch
De Cornelis Lely Lezing, een initiatief van de stichting Kennistransfercentrum Flevoland, werd voor het eerst gehouden en zal voortaan elk jaar plaatsvinden. Doel is om steeds vanuit een andere invalshoek de hoogwaardige bijdrage die Flevoland levert aan de Nederlandse kenniseconomie, uit te dragen. Daarbij gaat het niet alleen om de kennis op wetenschappelijk en technologisch gebied, maar vooral ook om de praktische toepassingen daarvan voor bedrijfsleven en overheden. Dat doel is zeker gehaald met deze eerste lezing. Flevoland, en het Geomatica Business Park, mag trots zijn op wat daar wordt ontwikkeld.